پل میانگذر دریاچه ارومیه

معرفی طرح

اقلیمی :

دریاچه ارومیه یکی از نادرترین پهنه های آبی جهان است. ترکیبات خاص آب و شوری در حد اشباع آن، حیات آبزیان را جز در مورد آرتمیا ناممکن ساخته است. بستر دریا تا عمق بیش از چهل متر از توده لجنی با ترکیبات خاص تشکیل شده که فاقد مقاومت های لازم برای بارگذاری است. هفت رودخانه ای که به دریاچه منتهی می شوند علاوه بر افزودن دائمی ترکیبات شیمیایی و رسوبات مختلف موجب سیرکولاسیون و رسوب گذاری خاصی در محدوده دریاچه می گردند. راه نداشتن دریاچه ارومیه به آبهای آزاد از دیگر ویژگی های این پهنه آبی است.

اجرایی :

ویژگی های اقلیمی موجب گردیده که امکان استفاده از روشهای معمول اجرایی در مورد میانگذر دریاچه ارومیه ناممکن گردد و به ناچار از شیوه های خاص که تاثیر فاحشی بر اقتصاد کار دارد؛ استفاده شود. شناورهای مورد استفاده در مرحله اجرا اعم از بارج ها و یدک کش ها به دلیل راه نداشتن به آبهای آزاد بایستی در محل ساخته شوند. بستر لجنی و ناپایدار دریاچه روش استفاده از شمع های متعدد؛ طویل و مورب با زوایای مختلف را الزامی کرده است و برای استقرار سرشمع ها ( کیسون ها ) برای اولین بار از شیوه شناوری تا محل استقرار بایستی استفاده شود.

پیش بینی عبور شناورها تا ارتفاع ده متر؛ دهانه میانی را عریض و مرتفع ساخته که منجر به استفاده از آرک شده است. تفاوت ارتفاع دهانه میانی و خاکریزها موجب شیبدار شدن پل شده است. به دلیل خاکریزی انجام شده در مرحله قبلی بر بستر لجنی دریاچه؛ نشستی دائمی و تدریجی وجود دارد که اتصال پل تثبیت شده است با شمع های عمیق و خاکریزها را با مشکل مواجه می نماید و برقراری اتصال را منوط به تثبیت تا حد ممکن خاکریزها و ایجاد مفاصل ارتباطی می نماید.

کیفی :

برای حل پیچیدگی های خاص اقلیمی و اجرایی طرح؛ مطالعات گسترده ای ضرورت یافت که وسعت، عمق و محدوده های آن در طرح های عمرانی کم نظیر است. برای انجام این مطالعات از شرکتهای متعدد خارجی و دانشگاه های کشور با انعقاد قراردادهای مستقل با کارفرما و یا با پیمانکار EPC طرح و با مشاور ( نماینده کارفرما ) استفاده شده است.

اجرای دقیق نتایج حاصل از مطالعات نیز نیاز به مراقبت های ویژه ای داشت و نبود تجربه داخلی در این مورد باعث گردید که نظارت کار نیز به ترکیبی از مهندسان و کارشناسان ایرانی و خارجی محول گردد.

حساسیت های زیست محیطی دریاچه نیز از دیگر ویژگی های کیفی طرح است که علاوه بر مطالعات گسترده توسط پیمانکار؛ مستقلا" نیز با انعقاد قراردادی با دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، کارشناسان ارشد کشور در این زمینه نیز به کار گرفته شده اند. برای بهبود شرایط نیز ظرفیت هایی در قراردادهای اجرایی لحاظ شده که در صورت تایید مطالعات و سازمان محیط زیست از آن ها نیز بهره خواهیم برد.

اجتماعی – سیاسی :

وجود یک عارضه طبیعی نظیر دریاچه ارومیه موجب افزایش هزینه های ارتباطی ساکنان دو طرف و در نتیجه کاهش مبادلات اقتصادی و فرهنگی و تعامل بین آنها شده است. رشد و توسعه ای که با برقراری این ارتباط حاصل خواهد آمد به خوبی از سوی ساکنان درک شده و تامین ارتباط را به خواستی جمعی در منطقه بدل نموده و در زمره اولین مطالبات عمرانی مردم قرار داده است. حساسیتهای مسئولان و مدیران ارشد و نمایندگان مردم منطقه نیز، به خوبی این خواست جمعی را پاسخ می دهد که از جمله ویژگی های این طرح محسوب می شود.

جزئیات طرح

طرح شهید کلانتری در قالب دو پروژه در حال انجام است:

-          پروژه میانگذر دریاچه ارومیه که شامل سه بخش است:

• پل اصلی : این پل با مسیرهای رفت و برگشت جداگانه هرکدام به عرض 9.5 متر با استفاده از مقاطع مرکب فلزی و بتنی ساخته می شود. مسیر راه آهن نیز به عرض 5 متر در وسط پلهای سواره رو طراحی و منظور شده است. طول این پل با احتساب کوله های متصل کننده آن به خاکریز معادل 2 کیلومتر است. شیب طولی پل به علت عبور راه آهن به 1.2 درصد محدود شده و ارتفاع آزاد در زیر دهانه وسط ، جهت عبور شناورها، در پرآب ترین وضعیت دریاچه حدود 10 متر خواهد بود.
• پل آبگذر : به طول تقریبی 500 متر که به لحاظ مسایل محیط زیستی پیش بینی شده است.
• خاکریز : که شامل اقداماتی جهت حفاظت و بهسازی خاکریز موجود است.

-          راه تبریز- ارومیه

طول کل مسیر در حدود 130 کیلومتر است که در 4 قطعه به اجرا در خواهد آمد.

معرفی پروژه پل میانگذر دریاچه ارومیه :

-          کارفرما : وزارت راه و ترابری ( مجری طرح شهید کلانتری )

-          مدیریت طرح : شرکت خدمات مدیریتی ایرانیان ( IREMCO )

-          پیمانکار : شرکت صدرا ( صنایع دریائی ایران ) و NGI نروژ و AAS-JAKOBSEN

-          مشاور : شرکت COWI دانمارک و IREMCO و مهندسین مشاور طرح نواندیشان

-          شروع مطالعات طرح : 1380

-          شروع عملیات اجرائی : بهمن 1382

-          طول پل : 1276 متر

-          عرض پل : 26.7 متر

-          باند : 2باند رفت و برگشت و یک باند راه آهن

-          ماکزیمم ارتفاع از سطح دریا : 12 متر

-          جمع کل کارهای فلزی پل 30000 تن

-          طول کل شمع ها : 35 کیلومتر

-          تعداد کل شمع ها : 424 عدد

-          متوسط ارتفاع هر شمع : 81 متر

-          قطر شمع های اصلی : 32 اینچ

-          قطر Sleeves : 40 اینچ

-          تعداد دهانه : 19 دهانه

پیشینه طرح

• اولین توجه برای عبور از دریاچه سال 1326
• مطرح شدن در برنامه عمرانی چهارم سال 1346
• آغاز عملیات اجرایی با استفاده از عملیات خاکریزی 1358
• احداث پل شناور سال 1368
• کارهای مطالعاتی و تهیه طرح با مدیریت هیـأت سه نفره طرح چابهار سال 1377
• انتخاب مجری طرح 1381
• تهیه مستندات طرح با همکاری شرکت سانو سال 1381
• برگزاری مناقصه دو مرحله ای طرح و ساخت بهار  1381
• عقد قرارداد در شهریور 1381
• تنفیذ قرارداد 01/11/1381
• ارزیابی عملیات تدقیق طرح 31/06/1382
• جمع بندی اولیه عملیات تجهیز کارگاه به شرکت صدرا 14/07/1382
• شروع عملیات اجرایی در خشکی 01/11/1382
• شروع عملیات دریایی 01/11/1383

عملکرد مالی و اعتباری طرح

اعتبارات

• برآورد اولیه  : 1100 میلیارد ریال
• اعتبار اولیه  : ابتدا کار با تصویب اعتبار اولیه به مبلغ 500 میلیارد ریال شروع گردیده

تسهیلات بانکی

• 100 میلیارد ریال از بانک ملی وام دریافت گردیده است
• دریافت 100 میلیارد ریال وام دیگر از منابع بانکی استان در حال پیگیری است
• دریافت 50 میلیارد ریال از اعتبارات توازن منطقه ای در حال پیگیری است

پرداخت ها

• 150 میلیارد ریال اعتبار سال 1386 
• در مجموع برای 14 قرارداد اصلی و 2 قرارداد متمم از اعتبارات دولتی و تسهیلات دریافتی از بانک ملی 807 میلیارد ریال پرداخت گردیده است